Trong các vụ án hình sự, việc cơ quan chức năng tạm giữ tài sản (xe cộ, điện thoại, tiền bạc, giấy tờ…) là một biện pháp tố tụng cần thiết để phục vụ điều tra. Tuy nhiên, việc bị thu giữ tài sản trong thời gian dài thường gây ra không ít lo lắng và bất tiện cho chủ sở hữu. Vậy theo quy định mới nhất của pháp luật hiện hành, khi nào bạn có quyền nhận lại tài sản của mình?

1. Điều kiện để tài sản được trả lại sớm

Theo quy định tại Điều 89 và Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, không phải mọi tài sản bị tạm giữ đều phải chờ đến khi kết thúc vụ án mới được xử lý. Cơ quan tiến hành tố tụng có quyền ra quyết định trả lại tài sản ngay trong quá trình điều tra nếu đáp ứng các điều kiện sau:

• Tài sản không phải là vật chứng: Qua quá trình xác minh, nếu cơ quan điều tra nhận thấy tài sản đã tạm giữ không liên quan đến hành vi phạm tội hoặc không có giá trị chứng minh tội phạm.
• Vật chứng không ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án: Dù được xác định là vật chứng, nhưng nếu việc trả lại tài sản không gây trở ngại cho quá trình điều tra, truy tố và xét xử, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét trả lại cho chủ sở hữu hợp pháp.
• Tài sản bị chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép: Nếu tài sản của bạn bị người phạm tội trộm cắp, lừa đảo hoặc dùng trái phép để gây án (mà bạn không biết), cơ quan tố tụng sẽ trả lại ngay sau khi đã thu thập đủ chứng cứ liên quan.

2. Những trường hợp tài sản không được trả lại tài sản

Bạn cần lưu ý rằng pháp luật cũng quy định rõ các nhóm vật chứng sẽ bị xử lý theo hướng tịch thu hoặc tiêu hủy thay vì trả lại. Cụ thể được phân loại như sau:

Nhóm vật chứng	Hình thức xử lý	Ví dụ thực tế
Công cụ, phương tiện phạm tội	Tịch thu sung công quỹ hoặc tiêu huỷ	Vũ khí, phương tiện dùng để vận chuyển hàng lậu, máy tính để hack
Vật thuộc danh mục cấm	Tịch thu, tiêu huỷ hoặc chuyển cho cơ qua chuyên trách	Ma tuý, vũ khí quân dụng, văn hoá phẩm độc hại
Tài sản do phạm tội mà có	Tịch thu, tiêu huỷ hoặc chuyển cho cơ quan chuyên trách	Tiền tịch thu đượ từ việc bán ma tuý, tài sản có được từ hành vi lừa đảo
Vật không còn giá trị	Tiêu huỷ	Các vật chứng bị hư hỏng nặng, không thể sử dụng và không có giá trị kinh tế

3. Quy trình và thủ tục đề nghị trả lại tài sản

Để nhận lại tài sản một cách hợp pháp, cần thực hiện đúng các bước theo trình tự tố tụng. Việc gửi đơn đúng cơ quan, đúng thời điểm sẽ giúp quy trình được giải quyết nhanh chóng hơn.

Hồ sơ cần chuẩn bị:

• Đơn đề nghị trả lại tài sản: Trình bày rõ thông tin cá nhân, đặc điểm tài sản bị tạm giữ và lý do đề nghị trả lại.
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu: Căn cước công dân, Giấy đăng ký xe, Hóa đơn mua hàng, hoặc các hợp đồng liên quan.

Thẩm quyền giải quyết theo từng giai đoạn

• Giai đoạn điều tra: Đơn gửi đến Cơ quan điều tra đang trực tiếp thụ lý vụ án.
• Giai đoạn truy tố: Đơn gửi đến Viện kiểm sát nhân dân nơi ra quyết định truy tố.
• Giai đoạn xét xử: Đơn gửi đến Tòa án nhân dân đang chuẩn bị xét xử vụ án. Tại giai đoạn này, việc trả lại tài sản thường sẽ được quyết định trực tiếp trong bản án hoặc quyết định của Hội đồng xét xử.

Việc tạm giữ tài sản là biện pháp của pháp luật nhằm đảm bảo tính công minh trong quá trình tố tụng. Tuy nhiên, quyền sở hữu tài sản của công dân vẫn luôn được bảo vệ. Nếu tài sản của bạn không thuộc diện bị tịch thu hoặc tiêu hủy, hãy chủ động thực hiện quyền đề nghị trả lại tài sản để giảm thiểu thiệt hại về kinh tế và sinh hoạt.

Công ty Luật TNHH Thinksmart 
0911.796.555