Trong dòng chảy văn hóa của người Việt, tiếng pháo từ lâu đã trở thành biểu tượng của sự “tống cựu nghinh tân”, xua đuổi điều không may để đón chào một năm mới bình an. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội và yêu cầu khắt khe về an ninh trật tự, việc sử dụng pháo không còn là sự tự do cá nhân mà đã được đưa vào khuôn khổ quản lý nghiêm ngặt của pháp luật.
Thực tế cho thấy, mỗi dịp Tết đến, không ít trường hợp vì thiếu hiểu biết hoặc cố tình lách luật đã phải đối mặt với các chế tài hành chính nghiêm khắc, thậm chí là xử lý hình sự. Bài viết dưới đây từ góc độ luật pháp sẽ làm rõ những quy định hiện hành để quý bạn đọc có cái nhìn đúng đắn nhất, đảm bảo vui Xuân nhưng không vi phạm pháp luật.
1. Nhận diện hành vi: Hiểu đúng về loại pháo được phép sử dụng
Điểm mấu chốt gây nhầm lẫn dẫn đến vi phạm hiện nay chính là khái niệm giữa “pháo hoa” và “pháo hoa nổ”. Theo quy định tại Nghị định 137/2020/NĐ-CP về quản lý, sử dụng pháo, pháp luật Việt Nam phân định rất rõ ràng:
Pháo hoa là sản phẩm được chế tạo, sản xuất thủ công hoặc công nghiệp, khi có tác động của xung kích thích cơ, nhiệt, hóa hoặc điện tạo ra các hiệu ứng âm thanh, ánh sáng, màu sắc trong không gian, đặc biệt là không gây ra tiếng nổ. Đây là loại duy nhất mà người dân (có năng lực hành vi dân sự đầy đủ) được phép sử dụng trong các dịp lễ, Tết, sinh nhật, cưới hỏi.
Ngược lại, pháo hoa nổ là loại pháo phát ra tiếng nổ đùng, đoàng và có sức công phá nhất định. Loại pháo này bị nghiêm cấm tuyệt đối đối với cá nhân. Việc người dân tự ý đốt các loại pháo giàn, pháo bi, pháo tống có tiếng nổ mạnh – dù mua qua bất kỳ nguồn nào – đều là hành vi vi phạm pháp luật. Ranh giới giữa “ánh sáng” và “tiếng nổ” chính là ranh giới giữa hành vi hợp pháp và hành vi bị cấm.
2. Điều kiện kinh doanh và cung ứng: Chỉ mua từ nguồn chính thống
Một khía cạnh pháp lý quan trọng mà Công ty Luật Thinksmart cần lưu ý người dân là nguồn gốc của sản phẩm. Hiện nay, chỉ có các tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng mới được phép kinh doanh pháo hoa. Mọi hành vi mua bán pháo hoa trên mạng xã hội, tại các chợ đầu mối hay qua các đầu nậu không có giấy phép đều được coi là mua bán hàng cấm.
Khi người dân mua pháo hoa từ các cửa hàng chính thống của Công ty Z121 (Bộ Quốc phòng), họ sẽ được cấp hóa đơn và chứng từ hợp lệ. Đây là “lá phiếu bảo hiểm” pháp lý quan trọng. Trong trường hợp cơ quan chức năng kiểm tra, việc không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ của số pháo đang sử dụng có thể khiến người dân bị tịch thu tang vật và xử phạt hành chính theo quy định về tàng trữ hàng hóa không rõ nguồn gốc.
3. Hệ quả pháp lý: Từ xử phạt hành chính đến trách nhiệm hình sự
Nhiều người vẫn giữ tâm lý chủ quan rằng “chỉ đốt vài quả pháo cho có không khí Tết, cùng lắm là phạt vài triệu”. Đây là một quan niệm sai lầm và cực kỳ nguy hiểm.
Về xử phạt hành chính, theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi sử dụng pháo trái phép đã tăng lên đáng kể, dao động từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Đối với các hành vi vận chuyển, tàng trữ hoặc mua bán pháo nổ, mức phạt có thể lên tới 20.000.000 đồng.
Đáng chú ý hơn cả là trách nhiệm hình sự. Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) đã quy định rất cụ thể. Hành vi đốt pháo nổ tại nơi công cộng, hoặc đốt pháo gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Gây rối trật tự công cộng” (Điều 318). Tùy theo tính chất và mức độ, người vi phạm có thể bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm. Ngoài ra, nếu tàng trữ, vận chuyển pháo nổ từ 06 kg trở lên, người vi phạm sẽ bị truy cứu về tội “Tàng trữ, vận chuyển hàng cấm” theo Điều 191 với khung hình phạt cực kỳ nghiêm khắc.
4. Bài học về sự an toàn và trách nhiệm xã hội
Pháp luật về pháo không ra đời nhằm mục đích hạn chế niềm vui của người dân, mà nhằm bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của cộng đồng. Mỗi năm, các bệnh viện lớn vẫn ghi nhận hàng trăm ca cấp cứu do pháo nổ: nát bàn tay, hỏng mắt, thậm chí là tử vong. Việc tự ý chế tạo pháo tại nhà theo các video hướng dẫn trên mạng không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là hành động “đùa giỡn với tử thần”.
Dưới góc độ pháp lý, việc một cá nhân đốt pháo trái phép không chỉ ảnh hưởng đến chính họ mà còn có thể kéo theo trách nhiệm liên đới của gia đình nếu người vi phạm là người chưa thành niên. Cha mẹ, người giám hộ có thể bị xử phạt vì thiếu trách nhiệm trong việc quản lý, giáo dục con em.
Tết là thời gian để sum vầy và đoàn viên. Đừng để tiếng pháo nổ nhất thời trở thành nỗi buồn dai dẳng cho bản thân và gia đình. Việc tuân thủ quy định về pháo không chỉ là ý thức chấp hành pháp luật mà còn là cách chúng ta bảo vệ sự bình yên cho khu phố, cho cộng đồng.
Trước khi quyết định mua hay sử dụng bất kỳ loại pháo nào, quý khách hàng hãy tự đặt ra 3 câu hỏi:
- Loại pháo này có tiếng nổ hay không?
- Sản phẩm này có hóa đơn từ Bộ Quốc phòng hay không?
- Vị trí đốt có đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy hay không?
Nếu câu trả lời không rõ ràng, tốt nhất hãy dừng lại để đảm bảo một kỳ nghỉ Tết trọn vẹn và đúng luật.
Tết Nguyên đán chỉ thực sự ý nghĩa khi niềm vui của mỗi cá nhân gắn liền với sự an toàn của cộng đồng. Việc siết chặt quy định về pháo không nhằm mục đích tước đi những giá trị tinh thần truyền thống, mà là để kiến tạo một môi trường đón Tết văn minh, hạn chế tối đa những rủi ro đáng tiếc về người và tài sản. Một phút chủ quan với pháo nổ có thể dẫn đến những hệ quả pháp lý kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai và sự bình yên của gia đình.
Với tư cách là những người đồng hành pháp lý, Công ty Luật Thinksmart mong muốn mỗi quý khách hàng, mỗi người dân hãy là một “người tiêu dùng pháp luật” thông thái. Hãy lựa chọn đón Tết bằng những ánh sáng lung linh của pháo hoa hợp pháp thay vì tiếng nổ tiềm ẩn hiểm họa. Đó không chỉ là sự tuân thủ pháp luật, mà còn là trách nhiệm với bản thân và sự tôn trọng dành cho sự bình yên của những người xung quanh.
Công ty Luật TNHH Thinksmart
0911.796.555