Trong hệ thống quản lý hành chính nhà nước về trật tự an toàn giao thông đường bộ, biển số xe không chỉ đơn thuần là dấu hiệu nhận biết phương tiện mà còn là căn cứ pháp lý quan trọng để cơ quan chức năng xác định chủ sở hữu và giám sát việc chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông. Theo quy định của Luật Giao thông đường bộ, việc gắn biển số đúng quy chuẩn là điều kiện bắt buộc để phương tiện được phép tham gia lưu thông, nhằm đảm bảo sự kiểm soát tuyệt đối của Nhà nước đối với trật tự, an toàn giao thông.

Trước sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống giám sát kỹ thuật nghiệp vụ (thường gọi là “phạt nguội”), thực tiễn quản lý đang đối mặt với một thách thức pháp lý đáng quan ngại: Hành vi vô hiệu hóa khả năng nhận diện của biển số. Đặc biệt, lợi dụng điều kiện thời tiết mưa gió, nhiều người điều khiển phương tiện đã thực hiện các hành vi che chắn, làm sai lệch hoặc cố tình thiếu trách nhiệm trong việc duy trì trạng thái hiển thị của biển số xe. Mặt khác, hành vi này không chỉ dừng lại ở mức độ vi phạm quy tắc an toàn mà còn là sự xâm phạm trực tiếp đến hiệu lực của hoạt động quản lý hành chính nhà nước, làm suy giảm tính nghiêm minh của pháp luật và gây cản trở nghiêm trọng cho công tác thực thi công lý.Bài viết này sẽ tập trung làm rõ các yếu tố cấu thành vi phạm, phân tích ranh giới giữa lỗi cố ý và vô ý, đồng thời  giải thích về các hình thức chế tài nghiêm khắc được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành đối với hành vi che biển số trong điều kiện thời tiết xấu.

Theo quy định tại Điều 36 Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ thì biển số xe do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp theo quy định được gắn vào phương tiện giao thông đường bộ theo quy định của Luật này để phục vụ quản lý nhà nước.

Nghĩa vụ của người điều khiển phương tiện không chỉ dừng lại ở việc có biển số, mà còn phải duy trì tình trạng kỹ thuật và khả năng nhận diện của biển số trong suốt quá trình lưu thông. Cụ thể tại khoản 17 Điều 9 đã quy định nghiêm cấm hành vi: “Sản xuất, sử dụng, mua, bán trái phép biển số xe; điều khiển xe cơ giới, xe máy chuyên dùng gắn biển số xe không do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp, gắn biển số xe không đúng vị trí; bẻ cong, che lấp biển số xe; làm thay đổi chữ, số, màu sắc, hình dạng, kích thước của biển số xe.”

Trong điều kiện trời mưa, lỗi “che lấp biển số” thường xảy ra dưới hai dạng:

Thứ nhất là lỗi cố ý: Người điều khiển phương tiện dùng vật ngoại lai (túi nilon, khẩu trang, băng dính, bùn đất nhân tạo) để che một phần hoặc toàn bộ biển số nhằm tránh bị “phạt nguội”.

Thứ hai là lỗi vô ý: Do mưa lớn, bùn đất bắn lên che khuất biển số nhưng người lái xe không kiểm tra, lau chùi, mặc nhiên để tình trạng đó tiếp diễn khi lưu thông.

Dưới góc độ pháp lý, dù là cố ý hay vô ý do thiếu trách nhiệm, hành vi để biển số bị che lấp khi đang lưu thông vẫn cấu thành vi phạm hành chính.Việc thời tiết mưa gió gây bùn đất bám bẩn hoặc người dân tự ý dùng túi nilon, băng keo che chắn với lý do “bảo vệ biển số” đều không được coi là lý do bất khả kháng để loại trừ trách nhiệm pháp lý.

Về chế tài xử phạt, nhằm tăng cường tính răn đe và bảo vệ tính nghiêm minh của hệ thống giám sát AI, Nghị định 168/2024/NĐ-CP đã quy định mức xử phạt đột phá đối với hành vi che biển số xe như sau:

Đối với người điều khiển xe ô tô và xe tương tự ô tô: Căn cứ vào khoản 8 Điều 13: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 12.000.000 đồng đối với một trong các hành vi “Điều khiển xe không gắn đủ biển số hoặc gắn biển số không đúng vị trí, không đúng quy cách theo quy định; gắn biển số không rõ chữ, số hoặc sử dụng chất liệu khác sơn, dán lên chữ, số của biển số xe; gắn biển số bị bẻ cong, che lấp, làm thay đổi chữ, số, màu sắc (của chữ, số, nền biển số xe), hình dạng, kích thước của biển số xe (kể cả rơ moóc và sơ mi rơ moóc).”. Căn cứ vào điểm b khoản 13 Điều 13 thì hình phạt bổ sung đối với người vi phạm hành vi này sẽ bị trừ 06 điểm giấy phép lái xe.

Đối với người điều khiển xe mô tô và xe gắn máy: Căn cứ vào điểm b khoản 3 Điều 14: Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với hành vi “ Điều khiển xe gắn biển số không đúng vị trí, không đúng quy cách theo quy định; gắn biển số không rõ chữ, số hoặc sử dụng chất liệu khác sơn, dán lên chữ, số của biển số xe; gắn biển số bị bẻ cong, che lấp, làm thay đổi chữ, số, màu sắc (của chữ, số, nền biển số xe), hình dạng, kích thước của biển số xe.” ).”. Căn cứ vào điểm b khoản 8 Điều 14 thì hình phạt bổ sung đối với người vi phạm hành vi này sẽ bị trừ 06 điểm giấy phép lái xe.

Tóm lại, biển số xe không chỉ là tài sản mà còn là chứng thư pháp lý xác định trách nhiệm của cá nhân trước cộng đồng. Việc che kín biển số khi đi trời mưa – dù vì lý do gì – cũng là hành vi vi phạm nghiêm trọng các quy định tại Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024.

Hệ thống chế tài nghiêm khắc tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP chính là thông điệp mạnh mẽ của Chính phủ trong việc xây dựng một môi trường giao thông minh bạch và công bằng. Thượng tôn pháp luật không chỉ là đi đúng làn, dừng đúng vạch, mà còn bắt đầu từ việc đảm bảo sự rõ ràng của biển số xe trong mọi điều kiện thời tiết. Người tham gia giao thông cần nâng cao ý thức trách nhiệm, tránh những rủi ro pháp lý và thiệt hại kinh tế không đáng có do sự thiếu hiểu biết hoặc ý thức đối phó gây ra.

Công ty Luật TNHH Thinksmart
0911.796.555