Điểm mới của nghị định 57/2026/NĐ-CP về cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước.

Nghị định 57/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ năm 2026) được coi là bước ngoặt quan trọng trong việc thúc đẩy tiến trình tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước (DNNN). Dưới đây là 05 thay đổi trọng yếu mà các doanh nghiệp và nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý.

1. Nghị định 57/2026/NĐ-CP thu hẹp đối tượng thực hiện cổ phần hóa tập trung vào doanh nghiệp cấp I

Một trong những thay đổi cốt lõi của Nghị định 57/2026/NĐ-CP so với Nghị định 140/2020/NĐ-CP là việc loại bỏ doanh nghiệp cấp II (Công ty TNHH MTV do DNNN đầu tư 100% vốn) ra khỏi đối tượng cổ phần hóa trực tiếp theo quy trình này.

Theo Điều 5, đối tượng thực hiện hiện nay chỉ bao gồm các doanh nghiệp cấp I chuyển thành công ty cổ phần:

• Công ty mẹ của Tập đoàn kinh tế, Tổng công ty nhà nước.
• Công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ – công ty con.
• Công ty TNHH MTV độc lập do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

2. Nghị định 57/2026/NĐ-CP đơn giản hoá điều kiện cổ phần hoá Doanh nghiệp nhà nước

Về mặt thủ tục. nghị định mới đã rút gọn chỉ còn 02 điều kiện chính để thực hiện cổ phần hóa:

• Thứ nhất là, doanh nghiệp không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ 100% vốn điều lệ theo danh mục do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

• Thứ hai là, giá trị thực tế của doanh nghiệp sau khi xử lý tài chính phải bằng hoặc lớn hơn các khoản phải trả.

Nghị định 57 đã bãi bỏ quy định bắt buộc phải có phương án sắp xếp lại, xử lý nhà đất được phê duyệt trước khi cổ phần hóa. Điều này giúp tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất về mặt pháp lý đất đai đã tồn tại nhiều năm qua.

3. Nghị định 57/2026/NĐ-CP cắt giảm phương thức bán cổ phần lần đầu (IPO)

Để tập trung vào tính hiệu quả và minh bạch, cơ quan quản lý đã khai tử 02 phương thức ít phổ biến và chuyển sang tập trung vào 02 hình thức chủ đạo:

Phương thức cũ (NĐ 126/2017)	Phương thức mới (NĐ 57/2026)
1. Đấu giá công khai	1. Đấu giá công khai
2. Thỏa thuận trực tiếp	2. Thỏa thuận trực tiếp
3. Bảo lãnh phát hành	Bãi bỏ
4. Phương thức dựng sổ (Book building)	Bãi bỏ

4. Cách xác định giá trị lợi thế kinh doanh

Cách tính giá trị doanh nghiệp tại Điều 33 có sự thay đổi mạnh mẽ, ảnh hưởng trực tiếp đến giá khởi điểm khi đấu giá:

• Kéo dài thời gian tính chi phí thương hiệu: Các chi phí tạo dựng, bảo vệ nhãn hiệu được tính trong vòng 10 năm trước thời điểm định giá (thay vì 05 năm như quy định cũ).
• Mở rộng phạm vi tài sản vô hình: Bổ sung các giá trị từ lợi thế khai thác khoáng sản, quyền phát triển dự án, quyền quản lý hạ tầng khu công nghiệp…
• Xác định vốn Nhà nước: Bao gồm toàn bộ số dư nguồn vốn chủ sở hữu, tạo sự thống nhất trong công tác kế toán và định giá.

5. Danh sách các doanh nghiệp thủ tướng quyết định cơ cấu lại vốn

Phụ lục III của Nghị định liệt kê danh sách các doanh nghiệp trọng điểm mà việc cơ cấu lại vốn phải có ý kiến trực tiếp từ Thủ tướng, bao gồm các tập đoàn, tổng công ty đầu tàu như:

1. Năng lượng: EVN, PVN, Petrolimex.
2. Viễn thông & Công nghệ: Viettel, VNPT.
3. Giao thông vận tải: Vietnam Airlines, Vinalines, VEC, ACV, ĐSVN.
4. Nông – Lâm nghiệp: VRG, Vinacafe, Vinafood I & II, Vinafor.
5. Tài chính – Ngân hàng: SCIC, Bảo Việt, Agribank.
6. Và một số đơn vị trọng yếu khác trong lĩnh vực Hóa chất, Than – Khoáng sản.